1-YÜZER ARITMA PROJESİ

PROJENİN AMACI VE GEREKÇESİ
Türkiye’nin denizlerinde yat, özel veyaçarter teknelerinin evsel atık sularından kaynaklanan deniz kirliliği önleme amacıyla “Mavi Kart” adlı bir sistem uygulanmaya konulmuştur. Bu sistem sayesinde Türkiye karasularında seyir yapan her teknenin üreteceği evsel atık su miktarı belirlenme ve bu suların arıtma tesislerine tesliminin sağlanması imkanı doğacaktır. Diğer taraftan arıtma tesislerinin kıyılarımızda yeterince yoğunlukta ve dolayısıyla makul mesafelerde bulunmaması (ve kısa zamanda da bulunamayacağı) projenin pratikte amacına ulaşmasında engel olmaktadır. Ayrıca kaptanların rotalarını değiştirip mevcut arıtma tesislerine uğramaları yerine suları denize verme eğilimi pratikte maalesef sık görülen bir durumdur. Bu duruma bir çözüm olarak atık su toplama tekneleri fikri ortaya atılmıştır. Şu an yedi adet bu tip toplama teknesi yatlar ile arıtma tesisleri arasında mekik dokuyarak bu fikrin uygulanabilirliğini incelemektedir. Her ne kadar bu sistem mevcut arıtma tesisine yakın yerlerde başarıyla gerçekleştirilmekte ise de (Göcek, Fethiye vs) uygulama alanının genişletilmesi yine büyük ilk yatırımlar ve işletme giderleri gerektirdiğinden kısa zamanda mümkün olmayacaktır.
Üzerinde 2016 dan beri çalışmakta olduğumuz projemiz ise problemi kaynağına en yakın noktada çözmeğe çalışmaktadır. Buna göre yat ve teknelerden toplanan atık suları en yakın arıtma tesisine götürmek yerine bu toplama tekneleri suları kendileri arıtılıp denize vermeleridir, yani bir çeşit “yüzer arıtma”. Bu sayede en önemli masraf olan arıtma tesisine nakliye giderleri sıfırlanacaktır. Geriye kalan koylar arası az bir seyir için ve arıtma prosesi için gerekli enerji güneş ve rüzgardan elde edilirse işletme masaraflar daha da düşürecektir.
Diğer taraftan Türkiyedeki şu anki mevcut çevre mevzuatı böyle bir çözüm önünde kısmen kısıtlamalar getirmektedir. Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğinin Denizlerle İlgili Kirletme Yasakları Madde 23 göre –

“Gemilerden kaynaklanan atıklar lisanslı atık kabul tesislerine ve/veya lisanslı atık alma gemilerine verilir. Hassas alan niteliğindeki koy ve körfezlerde, gemide arıtma cihazı olsa dahi gemilerden evsel nitelikli atıksu boşaltımı yasaktır.”

Burada “yüzer arıtmalardan” bahsedilmediği gibi belli noktalarda deşarj yasaklanmaktadır. Her teknenin kendi atık suyunu arıtmasına ve istediği noktada boşaltmasına izin verilmesi durumunda teknelerin kontrol edilmesi mümkün olmadığından bu çözüm haklı olarak yasaklanmaktadır.
Projemizin püf noktası üreteceğimiz özel “yüzer arıtma” tesisi sayesinde bir taraftan insan faktörünü ortadan kaldırılabilecek diğer taraftan da yetkililerin kolayca kontrol sağlayabileceği bir sistem oluşacaktır. Bunun için üretilecek özel “yüzer arıtmaların” aşağıdaki özellikleri olacaktır. çalışılacaktır:
1-“Yüzer arıtmalar” çağrıldıklarında koylarda demirlemiş yatların ayağına giderek onların atık su vermeleri kolaylaştıracak.
2-Bir defada 10-15 ton su alabilecek ve günde 20-30 ton atık su arıtabilecek kapasitede olacaklar (İki veya üç yan yana koya birden hizmet verebilecek)
3-Enerjisini güneş ve rüzgardan sağlayarak işletme giderlerini düşürecekler
4-Yönetmelikte belirtilen kirlilik parametrelerini (KOI, AKM, Amonyak, fosfat vs.) online(sürekli) ölçebilecek donanıma sahip olacaklar. Yeterli arıtma sağlandığında bu durum bir bilgisayar tarafından değerlendirilecek ve arıtılmış su deşarj edilmek üzere kaptanın emrine verilecektir. Kaptanın arıtma prosesine müdahalesi mümkün olmayacaktır. Ancak kendisine bilgisayar tarafından izin verildiğinde boşaltma noktasını seçebilecektir.
5-Kaptanın vazifesi koylarda seyir ve bilgisayardan verilen talimatlara göre atık su alımı ve boşaltimi olacaktır.
6-Deşarj tarihi-saati, koordinatları, su derinliği, miktarı ve arıtılmış suyun analiz neticeleri deşarjle birlikte ilgili resmi kuruluşlara internet üzerinden gönderilecektir.
7-Arıtma işlemi olarak en son teknolojiler kullanılacak (mbr vemembran teknolojileri) ve en az enerjiyle, en kısa zamanda arıtma gerçekleştirilerek yeni su alma imkanı sağlanacaktır.
Bu şartlar altında resmi Çevre Sorumluları bütün yat ve teknelerin arıtmalarını kontrol etme yerine, bu çok daha az sayıda “yüzer arıtmaların” otomatik sistemlerinin verdiği bilgilerinin doğruluğunu kontrol edecektir.
Bir yöredeki deşarj noktaları hususunda devletin Çevre yetkililer ile “yüzer arıtmanın” kaptanı arasında bir antlaşma sağlanması lazımdır. Kaptan çevre yetkililerinin izin verdiği kalitede suları izin verilen koordinatlar ve derinliklere deşarj olayını gerçekleştirecektir. Bu koordinatlar koydan koya değişecektir. Gerektiğinde deniz yerine karada belli noktalara da (ormana veya isteyen müşteriye) sulama amaçlı arıtılmış suyu boşaltabilecektir . Deşarj noktalarının bilgisi zaten otomatik olarak internet üzerinden kendilerine verildiğinden bunun kontrolü sağlanmış olacaktır. Birkaç adet bu tip tekne ile örneğin Gökova körfezinin yatlardan kaynaklanan kirliliği en ekonomik şekilde çözülebilecektir. Atık su toplama hizmeti kanunen belli bir ücret karşılığı verilmektedir. Ayrıca arıtılmış atık su değeri olan bir metadır. Dolayısıyla bu “yüzer arıtmalar” kendi masraflarını karşıladığı gibi ileride kar amaçlı da çalışabilme ihtimali olabilir.
Bu projenin teknik yönü haricinde ileride idari, yasal ve ticari yönleri üzerinde de makul kararlar alınması gerekecektir. Her halükarda Çevre Bakanlığında yapılan sözlü görüşmelerde tarafımıza bir prototipin ortaya çıkarılması durumunda mevzuat ve diğer konularda yeşil ışık yakılacağı bildirilmiştir. Ayrıca birçok sivil toplum örgütleri de çalışmalarımıza ilgilerini belirtmişlerdir.

2-ATIK SU ANALİZ CİHAZI

Portatif, enerjisini güneşten sağlayan, neticeleri internet üzerinden yollayabilen bir atık su analiz cihazı geliştirilmektedir. Online olarak : KOİ, AKM, FOSFAT, AMONYAK VE NİTRAT analizleri yapabilecek bir cihaz üzerinde çalışılmaktadır.